“Yedeğimiz var” cümlesi çoğu zaman tek bir şeyi anlatır: bir yerde, bir kopya duruyor. Oysa o kopya sunucuyla aynı odadaysa, aynı ağa bağlıysa ya da hiç geri yüklenmemişse, ihtiyaç anında işe yaramayabilir. 3-2-1-1-0 kuralı bu riskleri tek tek kapatan basit bir formüldür: en az üç kopya, iki farklı depolama türü, bir kopya farklı bir lokasyonda, bir kopya çevrim dışı ya da değiştirilemez ve doğrulamada sıfır hata. Bu yazıda her rakamın neden orada olduğunu ve kuralın bir işletmede nasıl uygulandığını anlatıyoruz. Genel çerçeve için yedekleme sayfamıza da bakabilirsiniz.
3-2-1’den 3-2-1-1-0’a
Yedeklemenin klasik kuralı 3-2-1’dir: üç kopya, iki farklı ortam, bir kopya başka bir yerde. Uzun yıllar bu kural yangın, disk arızası ya da hırsızlık gibi olaylara karşı yeterli görüldü.
Fidye yazılımları tabloyu değiştirdi. Bugün birçok saldırı, verileri şifrelemeden önce ağa bağlı yedekleri bulup silmeye ya da şifrelemeye çalışır. ABD siber güvenlik ajansı CISA’nın fidye yazılımı rehberi de bu yüzden çevrim dışı, şifreli yedekler tutulmasını ve bu yedeklerin düzenli olarak test edilmesini önerir. Veeam’in yaygınlaştırdığı 3-2-1-1-0 kuralı, klasik kurala bu iki dersi ekler: saldırganın dokunamayacağı bir kopya ve çalıştığı kanıtlanmış bir yedek.
Rakamlar tek tek
3: En az üç kopya
Canlı veri ve en az iki yedek kopyası. Tek bir yedeğe güvenmek, o yedeğin bozulmadığını, silinmediğini ve eksik alınmadığını varsaymak demektir. İkinci kopya, birincinin başarısız olduğu gün için vardır.
2: İki farklı depolama türü
Kopyalar aynı türde depolamada durmamalı: örneğin biri yerel bir disk dizisinde ya da NAS cihazında, diğeri nesne depolamada ya da teypte. Aynı model disklerden oluşan iki depolama, aynı hatayla aynı anda sorun çıkarabilir. Farklı ortam, ortak bir arıza noktasını ortadan kaldırır.
1: Bir kopya farklı bir lokasyonda
Yangın, su baskını ya da hırsızlık binadaki her şeyi aynı anda etkiler. Bir kopyanın şehir dışında, farklı bir veri merkezinde ya da bulutta durması, binayı kaybettiğiniz günde bile geri dönebilmeniz içindir.
1: Bir kopya çevrim dışı ya da değiştirilemez
Bu kopya, ağınıza giren bir saldırganın, hatta ele geçirilmiş bir yönetici hesabının bile silemeyeceği ya da şifreleyemeyeceği kopyadır. Ya fiziksel olarak ağdan ayrılır (ayrılmış disk, teyp) ya da belirli bir süre boyunca silinemeyen, üzerine yazılamayan değiştirilemez depolamada tutulur. Ayrıntılarını değiştirilemez yedek nedir? yazımızda anlattık.
0: Sıfır hata
Yedek görevlerinin “başarılı” görünmesi, geri yüklemenin çalışacağı anlamına gelmez. Sıfır, yedeklerin düzenli olarak doğrulandığını ve geri yükleme testlerinin hatasız tamamlandığını ifade eder. Test edilmemiş bir yedek, bir varsayımdır.
Bir işletmede nasıl görünür?
Bir üretim firmasını düşünelim: bir etki alanı denetleyicisi, bir dosya sunucusu ve bir muhasebe veritabanı sunucusu, hepsi sanallaştırma üzerinde çalışıyor. Kuralın bu yapıdaki karşılığı şöyle olabilir:
| Kopya | Nerede? | Kuraldaki yeri |
|---|---|---|
| Canlı veri | Sanallaştırma sunucusu | 1. kopya |
| Yerel yedek | Sistem odasındaki yedekleme sunucusu, ayrı disklerde | 2. kopya, hızlı geri dönüş için |
| Uzak yedek | Şehir dışındaki veri merkezinde bulut depolama | 3. kopya, farklı ortam ve farklı lokasyon |
| Değiştirilemez kopya | Değiştirilemez olarak yapılandırılmış yerel depo ya da uzak depo | Fidye yazılımına karşı son savunma |
| Doğrulama | Otomatik yedek testleri ve periyodik geri yükleme | Sıfır hata |
Daha küçük bir ofiste tablo daha da sadeleşir. Beş kişilik bir muhasebe bürosunda canlı veri bir bilgisayarda ya da küçük bir sunucuda durur. Gece alınan yedek ofisteki bir NAS cihazına yazılır; aynı yedeğin bir kopyası da şifrelenerek buluta gönderilir. Bulut tarafındaki kopya hem farklı ortam hem farklı lokasyon şartını karşılar. Ayda bir, rastgele seçilen bir dosya ya da veritabanı yedekten geri yüklenerek kontrol edilir. Bu yapı pahalı değildir; ama çoğu küçük işletmede ya bulut kopyası ya da geri yükleme testi eksiktir.
Görüldüğü gibi kural, dört ya da beş ayrı sistem gerektirmez. Değiştirilemezlik, yerel ya da uzak kopyalardan birinin özelliği olabilir. Önemli olan, her maddenin karşılığının açıkça bilinmesidir.
Sık yapılan hatalar
- Uzak kopyayı aynı binada tutmak: Farklı bir odadaki NAS, farklı lokasyon sayılmaz.
- Yedekleme sunucusunu etki alanına dahil etmek: Ele geçirilen bir etki alanı yöneticisi hesabı, yedeklere de erişir. Yedekleme sistemi ayrı kimlik bilgileriyle yönetilmelidir.
- Senkronizasyonu yedek sanmak: Bulut dosya paylaşımına eşitlenen bir klasör, silinen ya da şifrelenen dosyayı da eşitler.
- Yalnızca görev raporuna bakmak: Yeşil bir rapor, geri yükleme testinin yerini tutmaz.
- Şifreleme anahtarını yedekle aynı yerde tutmak: Şifreli bir yedeğin anahtarı ya da parolası yalnızca yedekleme sunucusunda duruyorsa, o sunucuyu kaybettiğiniz gün bulut kopyasını da açamazsınız. Anahtarı ayrı ve güvenli bir yerde saklayın.
- Yedeklemeyi tek kişiye bağlamak: Yedeklerin nerede durduğunu ve nasıl geri yükleneceğini yalnızca bir kişi biliyorsa, o kişinin izinde olduğu gün plan işlemez. Geri yükleme adımları yazılı olmalıdır.
- Saklama süresini kısa tutmak: Bir saldırı haftalarca fark edilmeden kalabilir. Yalnızca son birkaç günün yedeği varsa, temiz bir kopyaya ulaşamayabilirsiniz.
Kural size ne kadar yedek almanız gerektiğini söylemez
3-2-1-1-0 kopyaların nerede ve nasıl durması gerektiğini anlatır. Ne sıklıkla yedek alınacağını ve bir arızada ne kadar sürede geri dönmeniz gerektiğini ise iki başka soru belirler: en fazla ne kadar veri kaybını ve ne kadar kesintiyi kaldırabilirsiniz? Bu iki hedefi RTO ve RPO nedir? yazımızda ayrıntılı anlattık. Muhasebe veritabanı için saatlik yedek gerekebilirken, bir arşiv sunucusu için günlük yedek yeterli olabilir. Kural ikisine de aynı şekilde uygulanır; değişen sıklık ve hızdır.
Unna ile 3-2-1-1-0
Kuralı uygulamak için genellikle yeni bir ürün değil, mevcut yapıyı doğru tamamlamak gerekir. Birlikte çalıştığımız işletmelerde şu sırayla ilerliyoruz:
- Önce dinleriz. Hangi sistemlerin, hangi kopyaların nerede durduğunu çıkarır, kuralın hangi maddesinin eksik olduğunu gösteririz.
- Birlikte planlarız. Yerel yedek, uzak kopya ve değiştirilemez kopyanın nerede duracağını, saklama sürelerini ve test takvimini belirleriz.
- Kurar ve test ederiz. Veeam ile sanal ve fiziksel sunucularda değiştirilemez depolama ve otomatik yedek testi kurarız. Uzak kopya için UnnaBulut, verinizi Türkiye’deki veri merkezimizde şifreli olarak saklar.
- Yanınızda kalırız. Başarısız görevleri izler, periyodik geri yükleme testleriyle “sıfır”ı düzenli olarak doğrularız.
Kendi yapınızın kurala ne kadar uyduğunu görmek isterseniz, yedekleme sayfamızdan ya da iletişim formundan bize ulaşabilirsiniz.
