Bilgi işlemde en pahalı sorunlar genellikle en sessiz başlayanlardır. Aylardır başarısız olan ama kimsenin fark etmediği bir yedek görevi, dolmakta olan bir veritabanı diski, işten ayrılmış bir çalışanın hâlâ açık VPN hesabı. Bunların hiçbiri tek başına gürültü çıkarmaz; ta ki bir sabah hepsi aynı anda önemli hâle gelene kadar. Düzenli bakım bu sessiz sorunları erken yakalamanın en ucuz yoludur. Bu yazıda her ay bir kez gözden geçirilmesi gerekenleri, doğrudan kullanabileceğiniz bir kontrol listesi olarak topladık. Bu işi dışarıdan almak isterseniz IT danışmanlığı sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu liste nasıl kullanılır?
Listeyi her ayın aynı haftasına sabitleyin. Microsoft’un aylık güvenlik güncellemelerini her ayın ikinci salı günü yayımladığını düşünürsek, ayın üçüncü haftası iyi bir seçimdir: Güncellemeler birkaç gün test edilmiş olur, siz de bakımda hepsini birlikte ele alırsınız.
Her maddenin karşısına kimin yaptığını, tarihi ve bulguyu yazın. “Kontrol edildi” notu tek başına yetmez; “yedek geri yüklendi, 12 dakika sürdü, dosyalar açıldı” gibi bir not bir sonraki ay ve bir denetimde çok daha değerlidir.
Basit bir kayıt tablosu yeterlidir:
| Madde | Sorumlu | Tarih | Bulgu |
|---|---|---|---|
| Örnek geri yükleme | Sistem yöneticisi | Ayın 18’i | Muhasebe veritabanı test sunucusuna geri yüklendi, açıldı. |
| VPN kullanıcı kontrolü | BT sorumlusu | Ayın 18’i | İki ayrılan çalışanın hesabı kapatıldı. |
| Disk doluluğu | Sistem yöneticisi | Ayın 19’u | Dosya sunucusu %85; arşivleme planlandı. |
Güncellemeler
- Windows sunuculara ve istemcilere aylık güncellemeler uygulandı; yeniden başlatma bekleyen sunucu kalmadı.
- Güncellemesi başarısız olan cihazlar listelendi ve nedeni incelendi.
- Güvenlik duvarı, anahtar ve kablosuz erişim noktalarının yazılım sürümleri üreticinin güncel sürümleriyle karşılaştırıldı; kritik güvenlik açığı duyuruları kontrol edildi.
- Sanallaştırma sunucularının (VMware, Hyper-V, Proxmox) güncellemeleri gözden geçirildi.
- Tarayıcılar, PDF okuyucular, ERP istemcisi gibi üçüncü taraf uygulamalar güncel.
- Desteği biten işletim sistemi ve yazılım listesi güncellendi. Windows Server sürümlerinin tarihlerini Windows Server destek bitiş tarihleri yazımızda topladık.
Güncellemeleri bir süreç olarak ele almak için yama yönetimi yazımıza göz atabilirsiniz.
Yedekler
- Tüm yedek görevlerinin son bir aydaki sonuçları incelendi; başarısız ya da uyarılı görevlerin nedeni bulundu.
- Yeni eklenen sunucu, sanal makine ya da veritabanı yedekleme kapsamına alındı.
- En az bir sistem için örnek geri yükleme yapıldı: bir dosya, bir veritabanı ya da bir sanal makine. Her ay farklı bir sistem seçildi.
- Yedeklerin en az bir kopyasının ağdan ayrı ya da farklı bir konumda durduğu doğrulandı.
- Yedek depolama alanının doluluğu ve saklama süreleri kontrol edildi.
- Microsoft 365 ya da e-posta posta kutularının yedeği ve arşivi kontrol edildi.
Yedekleme stratejisinin temel kuralını 3-2-1-1-0 yedekleme kuralı yazımızda, geri dönüş hedeflerini ise RTO ve RPO yazımızda anlattık.
Güvenlik
- Uç nokta güvenliği konsolunda korumasız, güncel olmayan ya da uzun süredir bağlanmayan cihaz kalmadı.
- Son bir ayda tespit edilen tehditler incelendi; tekrar eden bir kaynak varsa araştırıldı.
- Güvenlik duvarında son ay eklenen kurallar gözden geçirildi; geçici açılan kurallar kapatıldı. Kapsamlı bir temizlik için güvenlik duvarı kural temizliği yazımıza bakabilirsiniz.
- VPN kullanıcı listesi İK’nin güncel çalışan listesiyle karşılaştırıldı.
- Güvenlik duvarı yapılandırmasının güncel bir yedeği alındı.
- Günlük (log) kayıtlarının toplandığı ve saklandığı doğrulandı; 5651 kapsamındaysanız kayıtların zaman damgalandığı kontrol edildi.
Ağ ve kablosuz
- Ağ cihazlarının yapılandırma yedekleri alındı; son yedekten bu yana yapılan değişiklikler biliniyor.
- Misafir Wi-Fi’ın şirket ağından ayrı olduğu ve misafir parolasının planlandığı şekilde değiştirildiği kontrol edildi.
- Kablosuz ağda tanımadığınız erişim noktası ya da ağ adı olup olmadığına bakıldı.
- İnternet hatlarının kullanım grafikleri incelendi; hattı sürekli dolduran bir kaynak varsa araştırıldı.
- Yedek internet hattı varsa geçişin çalıştığı doğrulandı.
Kullanıcılar ve erişim
- İşten ayrılan çalışanların Active Directory, e-posta, VPN ve bulut hesapları kapatıldı.
- Uzun süredir oturum açmayan hesaplar listelendi ve sahipleriyle doğrulandı.
- Domain Admins gibi yüksek yetkili grupların üyeleri gözden geçirildi.
- Dış firmalara verilen uzaktan erişim hesaplarının hâlâ gerekli olduğu doğrulandı.
- Paylaşılan klasörlerde son ay verilen yetkiler kontrol edildi.
Bu başlığın ayrıntıları için Active Directory temizliği ve işten ayrılan çalışan ve veri güvenliği yazılarımıza bakabilirsiniz.
Altyapı ve kapasite
- Sunucu disklerinin, veritabanı ve günlük dosyalarının doluluğu kontrol edildi.
- Olay günlüklerinde tekrar eden hata ve uyarılar incelendi.
- Donanım durum göstergeleri kontrol edildi: RAID, disk, fan, güç kaynağı.
- İzleme sistemindeki açık alarmlar ve son ayın alarm özeti gözden geçirildi.
- UPS’in akü durumu ve son elektrik kesintisindeki davranışı kontrol edildi.
- Sistem odasının sıcaklık ve nem değerleri, klimanın çalışması kontrol edildi.
Lisanslar, sertifikalar ve süreler
- Önümüzdeki 90 gün içinde süresi dolacak alan adları, SSL sertifikaları, yazılım lisansları ve üretici destek sözleşmeleri listelendi.
- Güvenlik duvarı ve antivirüs abonelik bitiş tarihleri kontrol edildi.
- Sunucu ve ağ cihazlarının üretici destek ve bakım sözleşmesi bitiş tarihleri envanterde güncel.
Süresi dolan bir alan adı ya da SSL sertifikası, web sitesini ve e-postayı aynı anda durdurabilir. Bu tarihleri ortak bir takvime ve izleme sistemine birlikte girin; tek bir kişinin e-posta kutusuna gelen hatırlatmaya güvenmeyin.
Dokümantasyon ve rapor
- Ay içinde yapılan değişiklikler (yeni sunucu, yeni kural, yeni kullanıcı grubu) dokümantasyona işlendi.
- Yönetici parolaları ve kritik erişim bilgileri parola kasasında güncel.
- Acil durum iletişim listesi (hat sağlayıcısı, üretici destek hatları, sorumlu kişiler) güncel.
- Bulgular ve açık işler kısa bir raporla yönetime iletildi.
Her ay değil, ama düzenli: diğer periyotlar
| Sıklık | İş |
|---|---|
| Her gün | Yedek sonuçlarına ve kritik izleme alarmlarına bakış |
| Üç ayda bir | Tam bir sunucu ya da sanal makinenin geri yükleme testi, güvenlik duvarı kural gözden geçirmesi, yetki denetimi |
| Altı ayda bir | Kimlik avı farkındalık eğitimi, envanterin fiziksel doğrulaması |
| Yılda bir | Felaket kurtarma tatbikatı, kapasite ve yenileme planı, iş sürekliliği planının güncellenmesi |
Felaket kurtarma tatbikatının nasıl yapılacağını felaket kurtarma testi yazımızda anlatıyoruz.
Unna ile düzenli bakım
Bu liste, Unna’nın IT danışmanlığı hizmetindeki aylık periyodik bakımın mantığını yansıtır. Önce altyapınızı yerinde inceler, envanterinizi çıkarır ve listeyi sizin sistemlerinize göre uyarlarız. Bakım takvimini birlikte belirler, işleri ağ ve sunucu izleme ile sürekli takip ederiz; aylık raporla altyapınızın durumunu her zaman bilirsiniz. Sunucuların derinlemesine yönetimi için sunucu kurulum ve yönetimi, yedeklerin kendisi için yedekleme çözümlerimiz aynı çatı altındadır. Dışarıdan bakımın size uygun olup olmadığını yönetilen IT hizmeti yazımızda tartıştık. Listeyi birlikte uygulamak için bize yazın.
