Sunucularınızı ofisten çıkarmaya karar verdiğinizde ilk soru şudur: Kendi donanımımızı bir veri merkezine mi yerleştirelim, yoksa donanımı hiç düşünmeden bulut sunucu mu kiralayalım? Birinci seçeneğe colocation (sunucu barındırma) denir. Donanım sizindir; enerji, soğutma, fiziksel güvenlik ve bağlantı veri merkezinindir. İkincisinde ise işlemci, bellek ve diski hizmet olarak alırsınız; donanımın sahibi ve bakımını yapan sağlayıcıdır. Bu yazıda iki modeli maliyet, kontrol ve sorumluluk açısından yan yana koyuyoruz. Unna’nın Server Sistemleri A.Ş. iş birliğiyle sunduğu seçenekleri veri merkezi sayfamızda bulabilirsiniz.
İki model, iki farklı sahiplik
Colocation
Sunucunuzu, depolama ünitenizi ya da güvenlik duvarınızı veri merkezindeki bir kabine yerleştirirsiniz. Veri merkezi size rack alanı, enerji, iklimlendirme, fiziksel erişim kontrolü ve internet bağlantısı sağlar. Sunucunun içindeki her şey, yani donanım arızası, işletim sistemi, sanallaştırma ve yedekleme, sizin ya da hizmet aldığınız BT ortağınızın sorumluluğundadır.
Bulut sunucu
Donanım satın almazsınız. İhtiyacınız kadar işlemci, bellek ve disk ile bir sanal sunucu alır, bunu genellikle aylık ya da yıllık olarak ödersiniz. Fiziksel sunucu, disk arızası ve sanallaştırma katmanı sağlayıcının sorumluluğundadır. İşletim sistemi, uygulamalar ve çoğu zaman yedekleme ise hâlâ sizdedir.
Maliyet kalemleri: neyi karşılaştırıyorsunuz?
İki modeli aylık fatura üzerinden karşılaştırmak yanıltıcıdır. Doğru karşılaştırma, üç ya da beş yıllık toplam maliyettir. Fiyat vermiyoruz; çünkü sonuç donanımınıza, lisanslarınıza ve bant genişliği ihtiyacınıza göre büyük farklılık gösterir. Bunun yerine hesaba katılması gereken kalemleri sıralıyoruz.
| Kalem | Colocation | Bulut sunucu |
|---|---|---|
| Donanım | Baştan satın alınır, yıllar içinde amorti edilir | Yok; hizmet bedelinin içinde |
| Donanım yenileme | Birkaç yılda bir yeniden yatırım | Sağlayıcının sorumluluğunda |
| Barındırma | Rack alanı, enerji ve bağlantı için aylık bedel | Hizmet bedelinin içinde |
| Üretici desteği ve yedek parça | Üretici destek ve bakım sözleşmesi gerekir | Sağlayıcının sorumluluğunda |
| Lisans | Mevcut lisanslarınızı kullanabilirsiniz; lisans koşullarını kontrol edin | Sağlayıcıdan kiralanabilir ya da kendi lisansınız kullanılabilir |
| Kapasite artışı | Yeni donanım ya da parça alımı | Birkaç tıklamayla, aylık bedel artar |
| Yönetim emeği | Donanım dahil tüm katmanlar | İşletim sistemi ve üstü |
Tabloda görünmeyen kalemler de vardır. Colocation’da internet bant genişliği ve ek IP adresleri ayrıca fiyatlandırılabilir; veri merkezi personelinin sizin adınıza bir kabloyu takması ya da sunucuyu yeniden başlatması gibi uzaktan el hizmetleri ek bedel doğurabilir. Donanım arızasında parçanın veri merkezine ulaştırılması ve takılması da planlanmalıdır. Bulut sunucuda ise disk kapasitesi, anlık görüntüler, ek IP adresleri ve veri trafiği aylık bedeli zamanla artırabilir. Her iki modelde de ilk taşıma emeği ve kesinti süresi, maliyet hesabına eklenmesi gereken tek seferlik kalemlerdir.
Genel eğilim şudur: Kaynak ihtiyacı yıllar boyunca sabit kalan ve donanımı zaten satın alınmış iş yüklerinde colocation uzun vadede avantajlı olabilir. Kaynak ihtiyacı değişken olan, hızlı başlanması gereken ya da donanım yatırımı yapılmak istenmeyen işlerde bulut sunucu öne çıkar. Kesin cevabı ancak sizin rakamlarınızla yapılmış bir hesap verir.
Kontrol ve esneklik
Colocation’ın size bıraktığı kontrol
- Donanımı siz seçersiniz: belirli bir işlemci, GPU, çok sayıda disk ya da özel bir ağ kartı.
- Sanallaştırma platformunu siz seçersiniz: VMware, Hyper-V ya da Proxmox VE.
- Kendi güvenlik duvarınızı kabine koyabilir, ağ tasarımını baştan sona siz belirlersiniz.
- Donanıma bağlı lisanslar ya da donanım anahtarı (dongle) kullanan eski yazılımlar için çoğu zaman tek seçenektir.
Bulut sunucunun esnekliği
- Yeni bir sunucu donanım teslimatını beklemeden hazırlanır.
- Kaynaklar iş büyüdükçe artırılır; dönemsel projelerde sonra azaltılabilir.
- Disk ya da güç kaynağı arızası sizin sorununuz değildir.
- Test ortamı gibi geçici ihtiyaçlar için donanım yatırımı gerekmez.
Sorumluluk paylaşımı: kim neyi yapar?
İki modelde de “veri merkezinde” olmak her şeyin çözüldüğü anlamına gelmez. Sık yapılan bir hata, bulut sunucuya geçince yedeklemenin de sağlayıcıya geçtiğini varsaymaktır. Sözleşmede aksi yazmıyorsa işletim sistemi güncellemeleri, uygulama güvenliği ve veri yedeği sizin sorumluluğunuzda kalır.
| Katman | Colocation | Bulut sunucu |
|---|---|---|
| Bina, enerji, soğutma, fiziksel güvenlik | Veri merkezi | Veri merkezi |
| Sunucu donanımı ve disk | Siz | Sağlayıcı |
| Sanallaştırma katmanı | Siz | Sağlayıcı |
| İşletim sistemi ve güncellemeler | Siz | Siz (yönetilen hizmet alınmadıysa) |
| Uygulama ve veri | Siz | Siz |
| Yedekleme | Siz | Sözleşmeye göre; çoğunlukla siz |
“Siz” yazan satırları kendi ekibinizle ya da bir BT ortağıyla karşılayabilirsiniz. Unna’nın sunucu kurulum ve yönetimi hizmeti bu katmanları üstlenmek için vardır. Güncelleme, izleme ve yedek kontrolü gibi düzenli işleri dışarıdan almanın nasıl işlediğini yönetilen IT hizmeti yazımızda anlattık. Hangi model seçilirse seçilsin, sorumluluk tablosunu sözleşme imzalanmadan önce sağlayıcıyla birlikte satır satır doğrulamanızı öneririz.
Karar için sorular
- Donanımınız ne kadar yeni? Üretici desteği yeni başlamış sunucular colocation lehine, ömrünü doldurmuş sunucular bulut sunucu lehine bir işarettir.
- Kaynak ihtiyacınız ne kadar değişken? Sabit iş yükü colocation’a, dönemsel dalgalanma buluta uygundur.
- Özel donanım ya da lisans kısıtınız var mı? Varsa colocation çoğu zaman tek yoldur.
- Donanım arızasına kim müdahale edecek? Veri merkezine gidecek bir ekip ya da ortak yoksa bulut sunucu daha rahat bir seçimdir.
- Verinin nerede tutulduğu önemli mi? KVKK kapsamındaki veriler için verinin hangi ülkede tutulduğu, güncel mevzuata göre hukuk danışmanınızla birlikte değerlendirilmelidir.
Çoğu işletmede cevap ikisinin karışımıdır: Ana ERP sunucusu kendi donanımında barındırılırken test ortamı ya da web uygulaması bulut sunucuda çalışır. Ofis ile bu ortamlar arasındaki bağlantı ve iş yüklerinin dağılımını hibrit buluta geçiş yazımızda anlattık.
Hangisini seçerseniz seçin
İki modelde de ortak olan üç ihtiyaç vardır. Birincisi, ofisle veri merkezi arasında şifreli bir bağlantı; bunu FortiGate ile kurulan bir VPN tüneliyle sağlarız. İkincisi, veri merkezindeki sunucudan bağımsız bir yedek; UnnaBulut ya da Veeam ile yedekleri farklı bir lokasyonda tutarız. Üçüncüsü, ofisteki internet hattının artık kritik hâle gelmesi; ikinci bir hat bu riski azaltır.
Unna ile doğru modeli seçin
- Önce dinleriz. Sunucularınızın yaşını, kaynak kullanımını, lisans durumunu ve kesinti toleransınızı inceleriz.
- Birlikte planlarız. Colocation, bulut sunucu ya da karma yapıyı üç yıllık toplam maliyetle aynı tabloya koyarız.
- Taşırız. Taşımayı iş akışınıza göre takvimler, sonrasında uygulamaları kullanıcılarınızla test ederiz. Hazırlık adımlarını veri merkezine taşıma kontrol listesi yazımızda topladık.
- Yanınızda kalırız. Sunucu yönetimini, izlemeyi ve yedeklemeyi taşımadan sonra da sürdürürüz.
