ERP sunucusu, işletmenin satın alma, stok, üretim, satış ve muhasebe kayıtlarını tutan kurumsal kaynak planlama yazılımının çalıştığı sunucudur. Çoğu zaman tek bir makinede iki parça birlikte çalışır: ERP uygulaması ve arkasındaki veritabanı. Sabah sipariş girilemiyorsa, sevkiyat irsaliyesi basılamıyorsa ya da ay sonu kapanışı saatler sürüyorsa, sorun büyük ihtimalle bu sunucudadır. Bu yazıda bir ERP sunucusunun performans, yedekleme ve güvenlik tarafında nelere ihtiyaç duyduğunu anlatıyoruz. ERP ve veritabanı sunucularınızın günlük yönetimi için sunucu kurulum ve yönetimi sayfamıza da bakabilirsiniz.
ERP sunucusunu diğerlerinden ayıran ne?
Bir dosya sunucusu yavaşladığında kullanıcılar biraz bekler. ERP sunucusu yavaşladığında ise iş durur: Depo sevkiyat yapamaz, satış ekibi stok göremez, muhasebe fatura kesemez. ERP sunucusunu farklı kılan üç özellik vardır:
- Veritabanı yoğun çalışır. Her sipariş, her stok hareketi küçük ve sık yazma işlemleri demektir. Bu yük diske ve belleğe biner.
- Veri gün içinde sürekli değişir. Gece alınan bir yedek, öğleden sonra yaşanan bir arızada sabahtan beri girilen bütün kayıtları dışarıda bırakır.
- İçinde değerli ve kişisel veri vardır. Cari hesaplar, fiyat listeleri, maaş bilgileri ve müşteri iletişim bilgileri aynı veritabanında durur.
Performans: darboğaz nerede?
ERP yavaşlığı şikâyetlerinde ilk refleks daha güçlü bir işlemci almaktır. Oysa çoğu durumda darboğaz işlemci değil, disk ya da bellektir.
Disk
Veritabanları küçük ve rastgele okuma yazma işlemleri yapar. Bu yükte SSD ve NVMe diskler, klasik mekanik disklere göre belirgin şekilde daha iyi sonuç verir. Microsoft, SQL Server için veri dosyalarının ve işlem günlüğü (transaction log) dosyalarının ayrı disklerde tutulmasını önerir; böylece iki farklı yazma yükü birbirini beklemez.
Bellek
Veritabanı, sık kullandığı veriyi bellekte tutarak diske gitmekten kaçınır. Bellek yetersizse her sorgu diske iner ve sistem yavaşlar. Veritabanının büyüme hızını izleyerek belleği zamanında artırmak, çoğu zaman en etkili iyileştirmedir.
Ağ ve uzak erişim
Bazı ERP yazılımları, istemci ile veritabanı arasında çok sayıda küçük sorgu gönderir. Ofis içinde sorun çıkarmayan bu yapı, şubeden ya da VPN ile bağlanıldığında ciddi yavaşlığa dönüşebilir. Bu durumda uzak masaüstü ya da terminal sunucusu üzerinden çalışmak genellikle daha iyi sonuç verir.
Performansı tahminle değil, ölçümle yönetin. İşlemci, bellek, disk gecikmesi ve veritabanı boyutu düzenli izlendiğinde, kapasite ihtiyacı sorun çıkmadan görünür. Bunun için ağ ve sunucu izleme çözümlerimize göz atabilirsiniz.
Fiziksel mi, sanal mı?
Bugün ERP sunucularının büyük kısmı sanal makine olarak çalışır. Sanallaştırmanın ERP için somut faydaları vardır:
- Birden fazla fiziksel sunucudan oluşan bir kümede, arızalanan makinedeki ERP sanal sunucusu diğer makinede yeniden başlatılabilir.
- Güncellemeden ya da ERP sürüm yükseltmesinden önce anlık görüntü (snapshot) alınır; sorun çıkarsa kısa sürede geri dönülür. Anlık görüntü bir yedek değildir, uzun süre tutulmamalıdır.
- ERP uygulaması, veritabanı ve terminal sunucusu ayrı sanal makinelere bölünebilir; biri yeniden başlatılırken diğerleri etkilenmez.
Doğru platformu seçmek, lisans maliyetini ve ekibinizin alışkanlıklarını birlikte değerlendirmeyi gerektirir. VMware, Hyper-V ve Proxmox seçeneklerini sanallaştırma sayfamızda anlattık. Sanal sunucuda da disk ve bellek kaynakları ERP’ye ayrılmış gibi planlanmalıdır; aşırı paylaştırılmış bir sanal altyapı, fiziksel sunucudaki aynı darboğazı üretir.
Yedekleme: veritabanını nasıl korursunuz?
ERP’nin yedeği, sanal makinenin gece alınan bir kopyasından ibaret olmamalıdır. İki katmanlı düşünün:
| Katman | Ne yapar? | Neye karşı korur? |
|---|---|---|
| Sunucu ya da sanal makine yedeği | Tüm sistemi, işletim sistemi ve ayarlarıyla birlikte kopyalar | Donanım arızası, bozulan sistem, fidye yazılımı |
| Veritabanı yedeği ve işlem günlükleri | Veritabanını tutarlı biçimde yedekler, gün içindeki değişiklikleri sık aralıklarla kaydeder | Gün içinde yaşanan veri kaybı, hatalı toplu işlem |
İşlem günlüklerinin sık aralıklarla yedeklenmesi, veri kaybını tam yedek sıklığından bağımsız olarak kısaltır. Bu hedefi belirlerken işletmenin ne kadar veri kaybını kaldırabileceğini sormak gerekir; bunu RTO ve RPO yazımızda örneklerle anlattık. Yedeklerin bir kopyası farklı bir lokasyonda durmalı ve geri yükleme düzenli olarak denenmelidir. Açılmayan bir veritabanı yedeğini bunu bir test sırasında öğrenmek, arıza gününde öğrenmekten çok daha ucuzdur.
Güvenlik: ERP’ye kim, nereden erişiyor?
ERP veritabanı, bir saldırgan için ağdaki en değerli hedeflerden biridir. Temel önlemler şunlardır:
- Veritabanını internete açmayın. Veritabanı portları yalnızca ERP uygulamasının ve yetkili istemcilerin bulunduğu ağ bölümünden erişilebilir olmalıdır. Uzaktan erişim VPN ile yapılmalıdır.
- Ortak yönetici hesabı kullanmayın. Veritabanı ve sunucu yönetici hesapları kişiye özel olmalı, şifreleri güvenli bir kasada tutulmalıdır.
- ERP içi yetkileri gözden geçirin. İşten ayrılan kullanıcıların hesapları kapatılmalı, herkes yalnızca işi için gereken modüllere erişmelidir.
- Güncellemeleri planlı yapın. İşletim sistemi, veritabanı ve ERP güncellemeleri önce test edilmeli, bakım penceresinde uygulanmalıdır.
- Kayıtları tutun. Kimin, hangi saatte sunucuya bağlandığı ve yetkili işlemleri kimin yaptığı kayıt altında olmalıdır.
Yönetici erişimlerinin kontrolü için kimlik ve erişim yönetimi çözümlerimize bakabilirsiniz.
ERP durursa ne olur?
Bu sorunun cevabı saatlerse, yedek tek başına yetmeyebilir. Büyük bir ERP veritabanını yedekten geri yüklemek, doğrulamak ve kullanıcıları yeniden bağlamak zaman alır. Üretim ya da sevkiyatın birkaç saatten fazla durmasının kabul edilemediği işletmelerde ERP sunucusu ikinci bir lokasyona sürekli ya da sık aralıklarla kopyalanır; ana sunucu çöktüğünde kopya devreye alınır. Replikasyon ve buluta yük devretme seçeneklerini felaket kurtarma sayfamızda anlattık.
Unna ile ERP sunucusu
- Önce dinleriz. ERP yazılımınızı, kullanıcı sayınızı, veritabanı boyutunu ve yavaşlık ya da kesinti şikâyetlerini inceleriz.
- Birlikte planlarız. Donanım ya da sanal kaynak ihtiyacını, yedekleme sıklığını ve kabul edilebilir kesinti süresini belirleriz.
- Kurar ve taşırız. Sunucuyu kurar ya da yeniler, ERP’yi yazılım firmanızla birlikte taşır, yedeği ve izlemeyi ilk günden devreye alırız.
- Yanınızda kalırız. Performansı izler, güncellemeleri planlı uygular, geri yükleme testlerini düzenli olarak tekrarlarız.
ERP sunucunuzun yenilenmesi, sanallaştırılması ya da yedek yapısının gözden geçirilmesi için bize ulaşabilirsiniz.
