Her sabah gelen yedekleme raporu yeşil. Peki bu, muhasebe sunucusu çöktüğünde o yedekten gerçekten açılabileceği anlamına mı geliyor? Hayır. Rapor, yedek dosyasının yazıldığını söyler; içindeki işletim sisteminin açılacağını, veritabanının çalışacağını ya da uygulamanın kullanıcıya cevap vereceğini söylemez. Bunu yalnızca bir geri yükleme testi gösterir. Veeam’in SureBackup teknolojisi bu testi elle yapmak yerine otomatik ve düzenli hâle getirir. Bu yazıda SureBackup’ın nasıl çalıştığını, hangi testleri yaptığını ve kurarken nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz. Veeam’in genel özellikleri için Veeam yedekleme sayfamıza bakabilirsiniz.
“Başarılı” yedek neden yetmez?
Bir yedekleme görevi başarılı görünse de geri yükleme sırasında sorun çıkabilir. Birkaç tipik örnek:
- Sunucu yedeği alınırken uygulama tutarlı durumda değildi; sistem açılıyor ama veritabanı hizmeti başlamıyor.
- Yedek, zaten bozulmuş ya da içine zararlı yazılım yerleşmiş bir sistemin kopyası.
- Depolamadaki bir hata yedek dosyasını sessizce bozmuş; kimse fark etmemiş, çünkü o dosya hiç okunmamış.
- Sunucu tek başına açılıyor, ama etki alanı denetleyicisi olmadan kullanıcılar oturum açamıyor.
3-2-1-1-0 kuralındaki “0”, yani sıfır hata, tam olarak bu yüzden vardır. Doğrulanmamış bir yedek, bir varsayımdır.
SureBackup nedir?
Veeam’in kendi belgelerindeki tanımıyla SureBackup, makine yedeklerini test etmenizi ve onlardan veri kurtarıp kurtaramayacağınızı kontrol etmenizi sağlayan Veeam teknolojisidir. Yedeklenmiş bir makinenin herhangi bir geri yükleme noktası doğrulanabilir.
SureBackup yeni bir yedek almaz; mevcut Veeam Backup & Replication yedeklerini kullanır. Test için makineleri canlı ortama değil, ondan yalıtılmış bir ortama açar. Böylece üretimdeki sunucuyla aynı ada ve IP adresine sahip bir kopya çalışırken çakışma yaşanmaz.
Nasıl çalışır?
SureBackup’ı kullanmak için üç nesne tanımlanır.
Sanal laboratuvar
Test edilen makinelerin başlatıldığı yalıtılmış sanal ortamdır. Veeam, laboratuvara erişim için ağ geçidi görevi gören bir proxy sanal cihazı çalıştırır. Laboratuvardaki makineler canlı ağla konuşmaz.
Uygulama grubu
Birçok sunucu tek başına çalışmaz. Bir SQL Server ya da ERP sunucusunun doğru test edilebilmesi için önce etki alanı denetleyicisinin ve DNS sunucusunun açılması gerekir. Uygulama grubu, test edilen makinenin bağımlı olduğu makineleri tanımlar ve onları doğru sırayla başlatır.
SureBackup işi
Testi yapan görevdir. Elle çalıştırılabilir ya da zamanlanabilir. İş bittiğinde Veeam makinelerin durumunu gösteren bir rapor oluşturur ve yöneticiye e-postayla gönderir.
Test sırasında makineler, yedek deposundaki sıkıştırılmış ve tekilleştirilmiş yedek dosyalarından doğrudan başlatılır; önce tam bir geri yükleme yapılmaz. VMware ortamında bunun için Veeam vPower NFS hizmeti kullanılır. Yedek imajı test boyunca salt okunur kalır. Makine çalışırken oluşan değişiklikler ayrı dosyalara yazılır ve test bittiğinde silinir. Hyper-V ortamında aynı işi fark diskleri görür. Yani test, yedeğin kendisine dokunmaz.
Hangi testler yapılır?
Veeam Backup & Replication 13 belgelerine göre tam kurtarılabilirlik testinde şu kontroller yapılabilir:
| Test | Neyi gösterir? |
|---|---|
| Heartbeat testi | Sanal makinenin işletim sisteminin açıldığını ve konuk araçlarının sinyal verdiğini |
| Ping testi | Makinenin ağ üzerinden cevap verdiğini |
| Uygulama testi | Uygulamanın gerçekten çalıştığını; betik sıfır dönüş koduyla biterse başarılı sayılır |
| Yedek dosyası doğrulaması | Yedek dosyasının döngüsel artıklık denetimiyle (CRC) bozulmadığını |
| Zararlı yazılım taraması | Yedeğin antivirüs yazılımı ve tanımlanan YARA kuralıyla taranması |
Uygulama testleri için hazır roller bulunur: DNS sunucusu, etki alanı denetleyicisi, genel katalog, posta sunucusu, SQL Server, web sunucusu ve Veeam Backup for Microsoft 365. Bir rol seçildiğinde başlangıç ayarları ve test betikleri otomatik atanır. Kendi uygulamanız için, örneğin ERP yazılımınızın bir portu dinleyip dinlemediğini kontrol eden özel bir betik de tanımlayabilirsiniz.
İki çalışma modu
SureBackup işi iki farklı modda çalışabilir:
- Tam kurtarılabilirlik testi: Makineler sanal laboratuvarda yedekten açılır ve çalışan uygulamalara karşı testler yapılır. Bir felaket anında sistemin gerçekten geri geleceğini doğrudan bu mod gösterir.
- Yalnızca yedek doğrulaması ve içerik taraması: Yedeğin bütünlüğü kontrol edilir ve içeriği zararlı yazılım ya da istenmeyen veri izlerine karşı taranır. Sanal laboratuvar ya da uygulama grubu gerekmez.
İkinci mod kurulumu kolay, hafif bir kontroldür. Birincisi daha fazla kaynak ister, ama “açılıyor mu?” sorusuna gerçek cevabı verir. Pratikte kritik sunucular için tam test, geri kalanlar için doğrulama ve tarama iyi bir denge kurar.
Örnek: üç sunuculu bir yapı
Bir üretim firmasını düşünelim: bir etki alanı denetleyicisi, bir SQL Server üzerinde çalışan ERP veritabanı ve bir dosya sunucusu. Üçü de Veeam ile her gece yedekleniyor. SureBackup kurgusu şöyle olabilir:
- Uygulama grubu: Etki alanı denetleyicisi, DNS ve etki alanı denetleyicisi rolleriyle ilk sırada açılır. Diğer sunucular oturum açma ve ad çözümleme için ona ihtiyaç duyar.
- Test edilen makineler: SQL Server rolüyle ERP veritabanı sunucusu, ardından dosya sunucusu. ERP için ek olarak uygulamanın kullandığı portu kontrol eden bir betik tanımlanır.
- Takvim: Gece yedeği bittikten sonra, hafta içi her sabah erken saatte. Kritik olmayan sunucular için haftada bir yedek doğrulaması ve zararlı yazılım taraması.
- Sonuç: Her sabah, üç sunucunun da dünkü yedekten açıldığını ve uygulamaların cevap verdiğini gösteren bir rapor.
Bu kurgu, bir arızada ilk soruya, yani “elimizdeki yedek çalışıyor mu?” sorusuna önceden cevap verir. Geriye yalnızca geri yüklemenin kendisi kalır.
Kurarken nelere dikkat etmeli?
- Bağımlılıkları doğru tanımlayın. Etki alanı denetleyicisi uygulama grubunda yoksa, ona bağlı sunucuların testi anlamsız sonuç verir.
- Açılış sürelerini gerçekçi belirleyin. Yedekten açılan bir makine, canlı ortamdakinden daha yavaş açılır. Süre kısa tutulursa test zaman aşımıyla başarısız olur. Uygulamaların başlaması için tanımlanan bekleme süresi de uygulamaya göre ayarlanmalıdır.
- Depolama performansını hesaba katın. Makineler doğrudan yedek deposundan çalışır. Yavaş bir depo, testleri uzatır.
- Ağ yalıtımını kontrol edin. Laboratuvar ağının canlı ağla karışmadığından emin olun.
- Raporu birinin okuduğundan emin olun. E-postayla gelen başarısız test raporu, kimse bakmıyorsa işe yaramaz.
- Takvimi RTO’ya göre kurun. Ölçülen açılış süreleri, RTO hedeflerinizle karşılaştırılmalıdır.
SureBackup, tek tek yedeklerin çalıştığını gösterir. Tüm lokasyonun kaybında kimin neyi hangi sırayla yapacağını ise bir felaket kurtarma testi gösterir. İkisi birbirinin yerini tutmaz. Yedeklerin silinmesine karşı koruma için de değiştirilemez yedek ayrı bir katmandır.
Unna ile SureBackup
SureBackup’ı kurmak birkaç saatlik bir iştir; asıl emek, hangi sunucunun hangi bağımlılıklarla ve hangi testlerle doğrulanacağını doğru belirlemektir.
- Önce dinleriz. Kritik sistemlerinizi ve aralarındaki bağımlılıkları çıkarır, hangi uygulamanın nasıl test edileceğini belirleriz.
- Birlikte planlarız. Sanal laboratuvarı, uygulama gruplarını, test betiklerini ve test takvimini tasarlarız.
- Kurar ve test ederiz. SureBackup işlerini devreye alır, ilk testleri sizinle birlikte çalıştırır, ölçülen süreleri hedeflerle karşılaştırırız.
- Yanınızda kalırız. Test raporlarını izler, başarısız bir testin nedenini bulup düzeltir, sistemleriniz değiştikçe uygulama gruplarını güncelleriz.
Yedeklerinizin çalıştığını kanıtlamak için yedekleme sayfamızdan, daha hızlı bir geri dönüş yolu için felaket kurtarma sayfamızdan bilgi alabilir ya da bize ulaşabilirsiniz.
