Birçok işletmede yedekleme yıllar önce kurulmuş bir düzenle çalışır: gece bir betik veritabanının dökümünü alır, sıkıştırır ve bir FTP sunucusuna gönderir. FTP sunucusu bazen bir barındırma hesabı, bazen ofisteki bir NAS cihazı, bazen de başka bir şubedeki eski bir bilgisayardır. Düzen çalışıyor gibi göründüğü için kimse dokunmaz. Sorun, bir gün geri yükleme gerektiğinde ortaya çıkar. Bu yazıda FTP ile yedeklemenin taşıdığı riskleri ve bu düzeni bozmadan nasıl modern bir yapıya geçebileceğinizi anlatıyoruz. Genel çerçeve için yedekleme sayfamıza da bakabilirsiniz.
FTP ne için tasarlandı?
FTP (File Transfer Protocol), dosyaları bir bilgisayardan diğerine aktarmak için tasarlanmış, internetin en eski protokollerinden biridir. Bir dosya aktarım yöntemidir; bir yedekleme sistemi değildir. Yedeklemenin temel ihtiyaçları olan sürüm tutma, doğrulama, saklama süresi yönetimi ve silinmeye karşı koruma, FTP’nin kapsamında yoktur. Bunları betiklerle eklemeye çalışmak mümkündür, ama her ek, bakımı ve takibi gereken bir parça daha demektir.
FTP ile yedeklemenin riskleri
Parolalar açık metin olarak gider
FTP’nin güvenliğini ele alan IETF belgesi RFC 2577, standart FTP’nin parolaları açık metin olarak gönderdiğini açıkça belirtir. Aktarılan dosyalar da şifrelenmez. İnternet üzerinden şubeye ya da barındırma hesabına yapılan bir FTP aktarımında, hem giriş bilgileri hem de muhasebe veritabanınızın dökümü yolda okunabilir hâldedir.
Aynı hesap, yedeği silebilir
Betiğin FTP sunucusuna yazabilmesi için kullanıcı adı ve parola genellikle betiğin içinde düz metin olarak durur. Bu hesap çoğu zaman dosya silme yetkisine de sahiptir. Sunucuya giren bir saldırgan ya da fidye yazılımı betiği bulur, aynı bilgilerle FTP sunucusuna bağlanır ve yedekleri siler. Ağdaki bir NAS’a FTP ile yazılan yedekler ise çoğu zaman ağ paylaşımı olarak da erişilebilir durumdadır ve doğrudan şifrelenebilir.
Sürüm yok, üzerine yazma var
Basit betikler çoğu zaman her gece aynı dosya adını kullanır. Dünün yedeği bugünkünün üzerine yazılır. Bir hata ya da şifreleme üç gün sonra fark edildiğinde, elinizdeki tek yedek bozuk verinin kopyasıdır.
Hatalar sessiz kalır
Disk dolar, parola değişir, sunucunun IP adresi değişir; betik hata verir ama bunu kimse görmez. Yarım aktarılan bir dosya, tamamlanmış gibi durabilir. Yedek dosyasının açılabildiği de hiç kontrol edilmez.
İnternete açık bir kapı
Uzaktan erişilebilsin diye internete açılan FTP sunucuları, parola deneme saldırılarının sık hedefidir. Bir ofis NAS’ının FTP servisini internete açmak, ağ güvenliği açısından kapatılması gereken bir açıktır.
Tek kopya, tek kişi
Bu düzen genellikle onu kuran kişinin bilgisindedir. Betiğin ne yaptığı, yedeğin nerede durduğu ve nasıl geri yükleneceği yazılı değildir. O kişi ayrıldığında düzen de sahipsiz kalır.
Kendi düzeninizi kontrol edin
FTP ile yedekleme yapıyorsanız, aşağıdaki soruları bugün cevaplamaya çalışın. “Bilmiyorum” dediğiniz her soru bir risk noktasıdır:
- Son başarılı aktarım ne zaman yapıldı? Bunu nereden görüyorsunuz?
- FTP sunucusunda kaç günlük yedek duruyor? Dünün yedeği bugünkünün üzerine mi yazılıyor?
- Betikteki FTP hesabı dosya silebiliyor mu? Bu hesabın parolası en son ne zaman değişti?
- Aktarım şifreli mi, yoksa düz FTP mi kullanılıyor?
- FTP sunucusu internetten erişilebilir mi?
- Bu yedekten en son ne zaman gerçek bir geri yükleme denendi?
- Düzeni kuran kişi olmasa, yedeği kim bulur ve geri yükler?
SFTP ya da FTPS yeterli mi?
SFTP ve FTPS, aktarımı şifreleyerek birinci riski kapatır. Bu önemli bir adımdır ve FTP kullanmaya devam edecekseniz ilk yapılacak iştir. Ancak diğer riskler olduğu gibi kalır: yedek yine silinebilir, üzerine yazılabilir, sessizce başarısız olabilir ve hiç test edilmeyebilir. Şifreli bir kanal, yedeklemeyi bir yedekleme sistemine dönüştürmez.
Modern alternatifler
| İhtiyaç | FTP betiği | Yedekleme yazılımı ve bulut hedefi |
|---|---|---|
| Aktarım güvenliği | Açık metin (FTP) ya da ek yapılandırma | Şifreli aktarım |
| Depoda şifreleme | Genellikle yok | Şifreli saklama |
| Sürüm ve saklama süresi | Elle yazılan betik | Tanımlanan politikaya göre otomatik |
| Hata bildirimi | Genellikle yok | Rapor ve bildirim |
| Silinmeye karşı koruma | Yok | Ayrı kimlik bilgileri, çözüme göre değiştirilemez depolama |
| Geri yükleme | Dosyayı indir, elle aç | Dosya, veritabanı ya da tüm sistem düzeyinde |
Yedekleme yazılımı ve ayrı bir depo
Veeam ya da Acronis gibi bir yedekleme yazılımı; sürümleri, saklama süresini ve bildirimleri kendisi yönetir. Yedekler, etki alanından ayrı kimlik bilgileriyle korunan bir depoya yazılır. Değiştirilemez depolama ile belirlenen süre boyunca silinemez hâle getirilebilir. Ayrıntılar için değiştirilemez yedek nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Yönetilen bulut yedekleme
Küçük ve orta ölçekli işletmeler için en sade yol, yedeği doğrudan bir bulut yedekleme hizmetine göndermektir. UnnaBulut bunun için tasarlandı: veriler Unna’nın Türkiye’deki kendi veri merkezinde, şifreli olarak ve S3 uyumlu nesne depolama üzerinde tutulur. Bir sunucunun tamamını yedeklemek için BackupBox, FTP betiklerinin en sık taşıdığı veritabanı ve dosya yedekleri için Smart Backup kullanılabilir. Smart Backup; MsSQL, MySQL, PostgreSQL ve FirebirdSQL veritabanlarını doğrudan yedekler.
Geçişi nasıl planlamalı?
FTP düzeninden çıkmak bir gecede yapılacak iş değildir, ama zor da değildir. Şu sırayla ilerlemenizi öneririz:
- Hangi betiğin hangi sunucuda, neyi, nereye gönderdiğini listeleyin.
- Betiklerdeki parolaları ve FTP hesaplarının yetkilerini kontrol edin; gerekirse hemen değiştirin.
- İnternete açık FTP servislerini kapatın ya da erişimi yalnızca belirli adreslere sınırlayın.
- Her veri için RPO ve RTO hedefini belirleyin. Nasıl yapılacağını RTO ve RPO nedir? yazımızda anlattık.
- Yeni yedekleme yapısını kurun ve bir süre eski düzenle paralel çalıştırın.
- Yeni yapıdan gerçek bir geri yükleme yapın; ancak ondan sonra eski betikleri kapatın.
- Eski FTP sunucusundaki yedekleri, saklama ihtiyacınıza göre arşivleyin ya da güvenli şekilde silin.
Kişisel veri içeren yedeklerin nerede ve nasıl saklandığı, güncel mevzuata göre KVKK kapsamındaki teknik tedbirlerin de bir parçasıdır. Konuyu KVKK teknik tedbirler kontrol listemizde ele aldık.
Unna ile FTP’den modern yedeklemeye
- Önce dinleriz. Mevcut betikleri, FTP hesaplarını ve yedeklerin nerede durduğunu birlikte çıkarırız.
- Birlikte planlarız. Hangi verinin UnnaBulut’a, hangisinin yerel bir yedekleme deposuna gideceğini, saklama sürelerini ve yetkileri tasarlarız.
- Kurar ve test ederiz. Yeni yapıyı kurar, eski düzenle paralel çalıştırır, gerçek bir geri yüklemeden sonra eski betikleri kapatırız.
- Yanınızda kalırız. Başarısız görevleri izler, kapasite dolmadan haber verir, geri yükleme gerektiğinde işi birlikte yaparız.
Kopyalarınızın doğru yerde durduğundan emin olmak için 3-2-1-1-0 kuralı yazımıza göz atabilir ya da bize ulaşabilirsiniz.
