Server nedir? Sunucu türleri ve işletmede kullanım alanları

Muhasebe programını açtığınızda veriler bir yerden gelir. Ortak klasördeki bir dosyayı açtığınızda, e-posta gönderdiğinizde, sabah bilgisayarınıza parolanızla giriş yaptığınızda da öyle. O “bir yer” genellikle bir sunucudur (server). Sunucu, ağdaki diğer bilgisayarlara ve kullanıcılara hizmet veren bilgisayar ya da yazılımdır. Bu yazıda sunucunun ne olduğunu, sıradan bir bilgisayardan farkını, türlerini ve bir işletmenin sunucusunu nerede, nasıl çalıştıracağına nasıl karar vereceğini anlatıyoruz. Kurulum ve bakım tarafı için sunucu yönetimi hizmetimize bakabilirsiniz.

Server nedir?

“Server” kelimesi iki anlamda kullanılır. Birincisi donanımdır: sürekli çalışmak üzere tasarlanmış, genellikle bir kabinete monte edilen bilgisayar. İkincisi yazılımdır: bir hizmeti sunan program. Bir web sunucusu yazılımı, bir veritabanı sunucusu ya da bir e-posta sunucusu, aynı fiziksel makine üzerinde birlikte çalışabilir.

Temel mantık istemci-sunucu modelidir: İstemci (kullanıcının bilgisayarı, telefonu ya da bir uygulama) bir istekte bulunur, sunucu bu isteği karşılar. Veri merkezi bir yerde tutulduğu için herkes aynı güncel veriyle çalışır, yetkiler tek yerden yönetilir ve yedekleme tek noktadan yapılabilir.

Sunucuyu normal bilgisayardan ayıran nedir?

Teknik olarak ofisteki bir masaüstü bilgisayar da sunucu gibi kullanılabilir; küçük işletmelerde bu sık görülür. Ama sunucu donanımı farklı bir amaç için tasarlanır: yıllarca, 7/24, kesintisiz çalışmak.

RAID, disk arızasına karşı koruma sağlar ama yedeğin yerini tutmaz: yanlışlıkla silinen bir dosya ya da fidye yazılımıyla şifrelenen veri, RAID’deki tüm disklere aynı anda yazılır. Bu yüzden sunucunun ayrıca, bir kopyası farklı bir yerde duran bir yedeği olmalıdır.

Masaüstü bir bilgisayarı sunucu olarak kullanmak ilk gün ucuzdur; ama tek disk arızalandığında muhasebe veritabanıyla birlikte bir iş günü de kaybolabilir.

İşletmelerde sık görülen sunucu rolleri

Bir sunucu, üzerinde çalışan yazılıma göre farklı roller üstlenir. Orta ölçekli bir işletmede genellikle şu roller bulunur:

• Etki alanı denetleyicisi (domain controller): Kullanıcıların kimliğini doğrular, yetkileri ve bilgisayar ayarlarını merkezi olarak yönetir. Ayrıntılar için domain controller nedir yazımıza bakabilirsiniz.
• Dosya sunucusu: Departman klasörlerini yetkiye göre paylaştırır.
• Uygulama ve ERP sunucusu: Muhasebe, üretim planlama ve stok yazılımlarını ve veritabanlarını çalıştırır.
• Yedekleme sunucusu: Diğer sistemlerin yedeklerini toplar ve yönetir. Bkz. backup server.
• E-posta ve web sunucusu: Bugün çoğu işletmede bulutta ya da bir veri merkezinde çalışır.
• Uzak masaüstü sunucusu: Kullanıcıların uygulamalara uzaktan bağlandığı ortam.

Rolleri tek bir sunucuda toplamak kaynak açısından cazip görünür, ama güvenlik ve süreklilik açısından risklidir. Özellikle etki alanı denetleyicisinin başka rollerle aynı sunucuda çalışmaması önerilir.

Fiziksel, sanal ve bulut sunucu

Fiziksel sunucu

Bir donanım, bir işletim sistemi. Tüm kaynaklar o işe ayrılır. Bugün genellikle yalnızca özel donanım gerektiren ya da çok yüksek performans isteyen işler için tercih edilir.

Sanal sunucu

Sanallaştırma ile tek bir fiziksel sunucu üzerinde birbirinden yalıtılmış birden fazla sanal sunucu çalışır. Fiziksel sunucuların çoğu kapasitesinin küçük bir kısmıyla çalıştığı için donanım çok daha verimli kullanılır. Yeni bir sunucu dakikalar içinde hazırlanır; birden fazla fiziksel sunucudan oluşan bir kümede arızalanan makinedeki sanal sunucular diğerlerinde yeniden başlatılabilir. Platform seçimi için sanallaştırma sayfamıza bakabilirsiniz.

Bulut sunucu

Donanım satın almadan, bir hizmet sağlayıcının altyapısında ihtiyaç kadar işlemci, bellek ve disk kiralarsınız. Kaynaklar iş büyüdükçe artırılabilir; donanım bakımı sağlayıcıya aittir. Buna karşılık internet bağlantısına bağımlı kalırsınız ve sabit yüklerde uzun vadeli maliyet, kendi donanımınızdan yüksek olabilir.

Sunucu nerede durmalı?

Birçok işletmenin en değerli verisi, ofisin bir köşesindeki dolapta duran bir sunucudadır. Elektrik kesintisi, klima arızası, su baskını ya da tek internet hattının kopması o sunucuyu ve onunla birlikte işi durdurabilir. Üç seçenek vardır:

• Şirket içi sistem odası: Kullanıcılara ve makinelere yakın. Ama enerji, soğutma, fiziksel güvenlik ve yedekli bağlantı sizin sorumluluğunuzda.
• Veri merkezinde barındırma: Donanım sizin, ortam veri merkezinin: yedekli enerji, jeneratör, iklimlendirme ve birden fazla internet bağlantısı.
• Bulut sunucu: Donanım da sağlayıcının; siz yalnızca kullandığınız kaynağı ödersiniz.

Doğru cevap çoğu zaman karma bir yapıdır. Seçenekler için veri merkezi sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sunucu kurmak yetmez, yönetmek gerekir

Sunucular sessizce çalışır, ta ki durana kadar. Güncellemeler ertelenir, diskler dolar, yedeğin çalışıp çalışmadığı kontrol edilmez, üreticinin destek süresi dolmuş bir işletim sistemi yıllarca kullanılmaya devam eder. Sağlıklı bir sunucu için şunlar düzenli yapılmalıdır:

• İşletim sistemi ve uygulama güncellemelerinin planlı bakım pencerelerinde uygulanması.
• Disk, bellek, işlemci ve donanım sağlığının sürekli izlenmesi.
• Yedeklerin alınması ve geri yüklemenin düzenli olarak denenmesi.
• Yönetici hesaplarının sınırlı tutulması ve erişimlerin kayıt altına alınması.
• Donanım ve işletim sistemi destek sürelerinin takip edilmesi.

Unna ile sunucu altyapısı

Sunucu kararını donanımdan değil, işinizden başlayarak veririz.

1. Önce dinleriz. Mevcut sunucularınızın envanterini, rollerini, donanım durumunu ve lisanslarını çıkarırız.
2. Birlikte planlarız. Hangi iş yükünün fiziksel, sanal ya da bulut sunucuda, şirket içinde ya da veri merkezinde çalışacağını birlikte belirleriz.
3. Kurar ve devreye alırız. Sunucuları kurar, güvenlik sıkılaştırmasını yapar, ilk günden izlemeye ve yedeklemeye dahil ederiz.
4. Yanınızda kalırız. Sunucu yönetimi kapsamında güncellemeleri, izlemeyi ve yedek kontrollerini düzenli olarak sürdürürüz.

Başlamak için bize yazın.